0–12 μηνών → Προγλωσσικό / Προλεκτικό στάδιο (Prelinguistic / Preverbal Stage)

Η επικοινωνία ξεκινά πολύ πριν από τις πρώτες λέξεις. Τα βρέφη αντιδρούν στους ήχους, στρέφουν το βλέμμα προς τις φωνές και σταδιακά αρχίζουν να παράγουν δικούς τους ήχους.

Επιμέρους υποστάδια:

• Phonation stage (0–2 μ.): οι πρώτοι φωνητικοί ήχοι.
• Cooing stage (2–4 μ.): γουργουρητά και φωνήεντα.
• Expansion stage (4–6 μ.): πειραματισμός με ήχους και ένταση.
• Canonical babbling stage (6–10 μ.): συνδυασμός συμφώνων και φωνηέντων.
• Variegated babbling stage (10–12 μ.): πιο διαφοροποιημένη φωνοπαραγωγή.

📌 Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά:

Αντιδρά στο όνομά του και σε οικείες φωνές.

Παράγει ήχους που θυμίζουν τη μητρική γλώσσα.

Επικοινωνεί μέσα από βλέμμα, χαμόγελο και ήχους.

12–18 μηνών → Ολοφραστικό στάδιο (Holophrastic Stage)

Το παιδί αρχίζει να χρησιμοποιεί μία λέξη για να μεταδώσει πλούσιο νόημα. Π.χ. «μαμά» μπορεί να σημαίνει «μαμά έλα», «μαμά πείνασα» ή «μαμά βοήθα με».

📌 Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά:

Αναγνωρίζει και εκτελεί απλές εντολές.

Χρησιμοποιεί λίγες λέξεις αλλά κατανοεί πολύ περισσότερες.

Δείχνει αντικείμενα για να επικοινωνήσει.

18–24 μηνών → Δίλεξο στάδιο (Two-word Stage)

Το παιδί συνδυάζει δύο λέξεις για να σχηματίσει απλές φράσεις. Αυτό το στάδιο σηματοδοτεί την έναρξη της συντακτικής ανάπτυξης.

📌 Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά:

Λεξιλόγιο 50–200 λέξεων περίπου.

Απλοί συνδυασμοί λέξεων: «μαμά έλα», «θέλω νερό».

Αντιλαμβάνεται περισσότερες έννοιες απ’ όσες μπορεί να εκφράσει.

24–30 μηνών → Τηλεγραφικό στάδιο (Telegraphic Stage)

Οι φράσεις θυμίζουν «τηλεγράφημα»: σύντομες και περιεκτικές, χωρίς άρθρα ή συνδέσμους. Π.χ. «Μαμά πάει δουλειά».

📌 Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά:

Συνδυασμοί 2–4 λέξεων.

Εμφάνιση βασικής σύνταξης.

Ανάπτυξη κατανόησης απλών ιστοριών.

30 μηνών – 3 ετών → Πρώιμο πολυλεκτικό στάδιο (Early Multiword Stage)

Η επικοινωνία γίνεται πιο ολοκληρωμένη και οργανωμένη. Το παιδί αρχίζει να χρησιμοποιεί περισσότερες λέξεις σε μία πρόταση και να εφαρμόζει γραμματικούς κανόνες.

📌 Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά:

Φράσεις 3–4 λέξεων.

Χρήση ρημάτων, πληθυντικών και βασικών γραμματικών δομών.

Καλύτερη κατανόηση και μεγαλύτερη συμμετοχή σε διάλογο.

3–4 ετών → Ύστερο πολυλεκτικό στάδιο (Later Multiword Stage)

Η γλώσσα γίνεται πιο πλούσια και λειτουργική. Το παιδί πλέον χρησιμοποιεί προτάσεις με πιο σύνθετη γραμματική και λεξιλόγιο.

📌 Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά:

Φράσεις 5–6 λέξεων και χρήση συνδέσμων.

Βελτιωμένη προφορά και προσωδία.

Αφηγείται μικρές ιστορίες με αρχή – μέση – τέλος.

Είναι κατανοητό στο μεγαλύτερο ποσοστό του λόγου του από άτομα εκτός οικογένειας.

5–6 ετών → Ώριμο στάδιο (Mature Stage)

Σε αυτή την ηλικία, η γλωσσική ανάπτυξη έχει φτάσει σε υψηλό επίπεδο. Το παιδί έχει πλέον όλα τα βασικά εργαλεία για αποτελεσματική επικοινωνία.

📌 Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά:

Χρήση πλήρων, σωστά δομημένων προτάσεων.

Πλούσιο λεξιλόγιο και αφηρημένες έννοιες.

Ικανότητα να αφηγείται οργανωμένες ιστορίες.

Κατανόηση και χρήση ερωτήσεων τύπου «γιατί», «πώς», «πότε».

Ετοιμότητα για ανάπτυξη δεξιοτήτων γραμματισμού (ανάγνωση – γραφή).

Όταν το ταξίδι χρειάζεται υποστήριξη

Αν και τα στάδια αυτά περιγράφουν τη φυσιολογική πορεία ανάπτυξης, δεν ακολουθούν όλα τα παιδιά τον ίδιο ρυθμό. Παράγοντες όπως αναπτυξιακές καθυστερήσεις, μαθησιακές δυσκολίες, ΔΕΠΥ ή άλλες διαταραχές μπορεί να επηρεάσουν τη γλωσσική εξέλιξη.

Η έγκαιρη αξιολόγηση και στοχευμένη παρέμβαση από λογοθεραπευτή μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει τις δεξιότητές του, να ξεπεράσει δυσκολίες και να αποκτήσει αυτοπεποίθηση στην επικοινωνία του.

Η φωνή κάθε παιδιού αξίζει να ακουστεί

Η γλώσσα είναι κάτι πολύ περισσότερο από λέξεις· είναι το μέσο μέσα από το οποίο τα παιδιά συνδέονται με τον κόσμο, χτίζουν σχέσεις και διαμορφώνουν την προσωπικότητά τους.
Με την κατάλληλη στήριξη, κάθε παιδί μπορεί να φτάσει στο δικό του κορυφαίο δυναμικό επικοινωνίας.